Jaarbericht Stichting Les 2019

Inleiding

Stichting Les heeft als centrale doelstelling onderwijsverbetering NT2 en deskundigheids­bevordering van NT2-professionals. Ze doet dit door kennisverzameling en kennis­verspreiding en door het samenbrengen van het NT2-netwerk in Nederland en Vlaanderen. Hierbij gaat het specifiek om docenten en andere betrokkenen bij het NT2-onderwijs en (taal)onderwijs aan (jong) volwassen anders- en meertaligen. Concreet bereikt de Stichting haar doel door middel van drie activiteiten. De bekendste activiteit is het tijdschrift Les, tijdschrift voor NT2 en taal in het onderwijs. Daarnaast is de Stichting organisator van de Schrijfprijs NT2, de tweejaarlijkse schrijfwedstrijd voor NT2-leerders, en van het Les-congres, dat eens per vijf jaar wordt georganiseerd.

In 2019 werden vier papieren nummers van het tijdschrift uitgebracht (Les 209 tot en met Les 212). Daarnaast verschenen er 39 artikelen (inclusief 4 Columns Uit de Les) op LesOnline: www.tijdschriftles.nl. In 2019 werd het ook het startsein gegeven van de door Les voor de vierde keer georganiseerde schrijfwedstrijd voor NT2-leerders, de Schrijfprijs NT2. Op vrijdag 5 juni 2020 is de feestelijke prijsuitreiking in Antwerpen bij Atlas.

 

Redactie en bestuur

De redactie heeft afscheid genomen van Barbara Klomp. We bedanken haar voor haar inzet.
Als nieuw redactielid is toegetreden Onno ter Haar,
senior medewerker Nederlands voor anderstaligen bij Radboud in'to Languages. Hij leidt docenten NT2 op en geeft les aan hoogopgeleide anderstaligen.

Als nieuw Vlaams bestuurslid verwelkomden we dit jaar Charlotte Heremans, pedagogisch ondersteuner bij VOCVO, Vlaams ondersteuningscentrum voor het volwassenenonderwijs.

 

Samenwerking met Boom

De oplage van Les en het bezoek aan LesOnline kent evenals in 2018 een stijgende lijn. De relatie met Boom uitgevers in Amsterdam blijft goed. Verder is er overleg tussen Boom, Stichting Les en de redactie over publiciteit voor Les en het onder de aandacht brengen van online artikelen.

Lezers over Les: Lezersonderzoek

Les kan altijd beter. Daarom voerde Stichting Les in samenwerking met Boom een digitale lezersenquête uit. We schreven circa 1000 Leslezers aan; 255 respondenten reageerden, een respons van 25%. Simone Pentermann bracht de resultaten in kaart en bracht op LesOnline verslag uit van de resultaten (tijdschriftles.nl/inhoud/tijdschrift_artikel/LE-37-0-43/Leslezers-over-Les).

Gemiddeld geven de respondenten aan Les het cijfer 7.9 (bijna een 8). Wij stellen het bijzonder op prijs dat Les zo positief geëvalueerd is, zowel het papieren tijdschrift als de LesOnline.

De uitkomsten leiden er onder meer toe dat Les voortaan van themanummers over zal gaan op nummers die een themadeel bevatten én varia-artikelen. Zo is er in de papierennummers 'voor elck wat wils'. LesOnline zal in 2020 worden vernieuwd en versterkt en kan ook een verlengstuk van de themanummers zijn. Bovendien zal het archief toegankelijker worden gemaakt. Daarnaast zullen op LesOnline dossiers samengesteld worden rondom interessante en actuele thema's. We willen graag blijvend een brede doelgroep bedienen, waarin zowel de NT2-docent die les geeft op een ISK/OKAN-school als een docent die werkt met hoger opgeleiden of juist met praktijkleerders, zich herkent. De relevantie/leesbaarheid voor Vlaamse lezers blijft een aandachtspunt.

Samenwerking met derden

In 2019 is voor het eerst een aantal artikelen uitgewisseld met het tijdschrift van Fons, een Vlaamse vereniging voor leerkrachten. Les nam in 2019 twee artikelen over uit Fons en vice versa.Ook zijn er afspraken gemaakt met het Vlaamse Internetplatform NL2020 om structureel contact met elkaar te onderhouden en elkaar te informeren. Het streven is met NT2020 tot uitwisseling te komen in de vorm van artikelen over deskundigheidsbevordering (bijvoorbeeld visitatieprojecten in Vlaanderen versus deskundigheidsbevordering in Nederland). Op de website van LOWAN (landelijke ondersteuning van scholen die het Eerste Onderwijs aan nieuwkomers verzorgen) zijn in 2019 zes artikelen uit Les geplaatst.

Schrijfprijs NT2 2019-2020

Doel van de Schrijfprijs NT2 is anderstalige volwassenen en jongeren die Nederlands leren te inspireren tot vrij en creatief schrijven. Voor de jaargang 2019-2020 ontvingen we circa 750 inzendingen uit Vlaanderen en Nederland. Les is als een spin in het web van een groot netwerk en kan bij evenementen als de Schrijfprijs NT2 dan ook een beroep doen op veel personen uit dat netwerk. Redactieleden, oud-redactieleden, docenten en opleiders NT2 evenals bestuursleden van de stichting werkten belangeloos mee aan de voorbereiding en bij de uitvoering. De Schrijfprijs NT 2019-2020 wordt gesponsord door Uitgeverij Boom en Atlas, integratie & inburgering Antwerpen. De feestelijke prijsuitreiking zal plaats vinden op 5 juni 2020 in Atlas, het Huis van het Nederlands te Antwerpen. Zie ook: http://www.schrijfprijsnt2.org.

De inhoud van de papieren nummers

Sinds we online veel varia-artikelen publiceren, maken we van de papieren Les zoveel mogelijk themanummers. Les 209 stond in het teken van de vraag: Meertaligheid en meertalig onderwijs: een meerwaarde? Les 210 behandelde het thema Lesgeven aan jongeren. Les 211 presenteerde – rond het thema NT2 is meer dan taal opbrengsten van twee conferenties (LOWAN en BVNT2). Les 212 behandelde het thema NT2 in onderzoek.

 

Les 209: Meertaligheid en meertalig onderwijs: een meerwaarde?

Meertaligheid wordt inmiddels breed gezien als een groot goed. In dit nummer signaleert Orhan Agirdag echter een verschillende behandeling van statustalen en migrantentalen. Annette de Groot betoogt dat de verengelsing van ons hoger onderwijs daarbij doorslaat en verzucht dat het valt te verwachten dat we een prijs zullen betalen voor het verheffen van het Engels boven het Nederlands aan onze universiteiten. In dit nummer staan in verschillende artikelen argumenten voor en kanttekeningen bij het gebruik van moedertalen in de les.

Les 210: Lesgeven aan jongeren

Sinds 2015 is er een grote instroom van jongeren in het Vlaamse en Nederlandse onderwijs en is het ISK/OKAN-onderwijs volop in beweging. In het nummer is er aandacht voor onder meer de volgende onderwerpen.

-        Een vergelijking van de eerste opvang in het voortgezet onderwijs in Nederland, Zweden, Vlaanderen en de Verenigde Staten

-        Bijzondere docentvaardigheden (competenties) die nodig zijn in de ISK

-        Projecten, met name in Vlaanderen, gericht op de toekomst van leerlingen en de doorstroom van OKAN/ISK naar vervolgonderwijs

-        En we laten jongeren zelf aan het woord. Huidige OKAN-leerlingen vertellen over hun ervaringen en oud ISK-leerlingen blikken terug.


Les 211: NT2 is meer dan taal

Taal is een middel, geen doel. Maar wat is het doel? Meedoen, participeren in de maatschappij, in de 21e eeuw. Dat vraagt nogal wat meer vaardigheden van onze taalleerders dan taalvaardigheden: van gezondheidsvaardigheden tot werknemers­vaardigheden, van rekenvaardigheden tot sportcoachvaardigheden, van digitale vaardigheden tot moestuinvaardigheden. Het gaat in dit nummer over het nut en de noodzaak van functioneel Nederlands leren in een andere setting dan in de klas. Het gaat om het besef dat het in de 21e eeuw gaat om toegang tot informatievoorziening.

Les 212: NT2 in onderzoek

Onderwijs kan altijd beter. Er dienen zich immers steeds nieuwe ontwikkelingen aan en opvattingen over onderwijs veranderen, en ook (taal)wetenschappelijke inzichten. In dit nummer focust Les vooral op (taal-)wetenschappelijke inzichten. In het nummer onder meer:
https://oasis-database.org (OASIS)
Internationaal onderzoek laat zien dat er een kloof bestaat tussen onderwijs en onderzoek. Ook in Nederland, zo tonen Andringa en Van Beuningen aan. De gratis toegankelijke database OASIS probeert de kloof te verkleinen.
Taalverwerving NT2 in Nederland en Vlaanderen
Wat zijn de trends en hiaten in het onderzoek en de beleidsadvisering over Nederlands als tweede taal (met name bij nieuwkomers) in Vlaanderen en Nederland (2003-2018)?
Vijftig jaar onderzoek Nederlands als tweede taal
Naar aanleiding van zijn afscheid als bijzonder hoogleraar Nederlands als tweede taal en meertaligheid aan de Universiteit van Amsterdam stelde Les Folkert Kuiken de volgende vraag: wat is de balans van vijftig jaar onderzoek naar Nederlands als tweede taal? In dit artikel zijn antwoord. Bart Deygers gaat in het artikel A2 als eindniveau? na of we kunnen veronderstellen dat leerders met een sterk verschillende onderwijsachtergrond allemaal het A2-niveau bereiken.

LesOnline (www.tijdschriftles.nl)

Ook LesOnline vervult een belangrijke functie in het netwerk van NT2-docenten in Nederland en Vlaanderen. De site wordt druk bezocht. Op de homepage wordt zeer frequent (tweewekelijks) de actuele stand van zaken in NT2-veld gegeven via de rubrieken Mededelingen (Nieuws en Agenda). Terugkerende onderwerpen die in Vlaanderen en Nederland van belang zijn, waren als vanouds zowel in de papieren jaargang als op de site te vinden.

Didactiek

-        Inburgering

-        Interculturele communicatie

-        Onderzoek

-        Onderwijs Internationale Schakelklas/Onthaalonderwijs voor kinderen van anderstalige nieuwkomers

-        Laaggeletterden

-        Scholing van docenten

-        Toetsing

-        Nieuw verschenen leermiddelen

 

Een willekeurige greep uit de artikelen:

Didactiek

-        Henriëtte Lakmaker, Hamasa tekent haar geit. Leren in woord én beeld
Helga van Loo, Opzij opzij opzij, maak plaats, maak plaats, maak plaats …… voor muziek in de NT2-klas
Marit van der Kooij, Stel hoge verwachtingen. Voorwaarde voor motiverend onderwijs
Onno ter Haar, Effectief werken met je lesprogramma
Sonja van Boxtel, Liesbeth Schenk, Vorige week werkt ze thuis. Inputverwerking bij grammatica.
Nina Boersma, Margreet Verboog, Niet diagnosticeren, wél signaleren; niet behandelen, wél begeleiden, Signaleren en begeleiden van dyslexie bij volwassen NT2-cursisten.

Interculturele Communicatie

-         Ineke van de Craats, Eigen taal in de NT2-les? Een genuanceerde aanpak. 
Petra Hendrickx, Wat ik heb geleerd en ervaren, komt voortdurend van pas.
De meertaligheid van de NT2-docent: een meerwaarde?
Annemarie Nuwenhoud, Taal-naar-Keuze, Leerlingen kiezen zelf hun vreemde taal op de middelbare school. In gesprek met Karijn Helsloot.

Onderzoek

-        Jeanne Kurvers, Met ongeletterde ogen. Een analfabete kijk op geschreven taal.

-        Folkert Kuiken, Zwalkend taalbeleid. Straatnaamborden, plaatsnamen en informatiebrochures.

-        Simone Pentermann, Leslezers over Les.

 

Inburgering

-        Onno ter Haar, Maaike van Utrecht, In de controlekamer van het taalleerproces

De NT2-docent in het nieuwe inburgeringsstelsel.

-        Pieter Stockmans, 'Vlaanderen waagt zich op pad dat Nederlands inburgeringsbeleid
deed
ontsporen.'
Nederlandse experte over het Vlaamse inburgeringsbeleid.

-        Bregje Kaars Sijpesteijn, 64 uur ONA: Voor wie werkt het en hoe?

-        Jan van der Vloedt, Het traject verloopt nooit lijnrecht. Vlaamse vervolgschoolcoaches aan het woord.

-        Sible Andringa, Kaatje Dalderop, Staatsexamens NT2 weer onderweg. Van de Commissie Staatsexamens NT2.

 

Conferenties/studiedagen

Rapportages over conferenties/studiedagen BVNT2, NT1-Conferentie, Nederlandse en Vlaamse Universitaire Talencentra (NUT).

Cursisten aan het woord

Nieuw op LesOnline is de rubriek Cursisten aan het woord. Cursisten delen hierin hun leservaringen en/of blikken terug op hun schoolcarriëre: wat ging goed? Wat kan beter?
Ook de vaste rubriek Uit de les, verzorgd door vaste medewerker Roeland Cortois, telde weer verschillende afleveringen.

De makers in 2019

Redactieleden:

Annet Berntsen, Merel Borgesius (redactiecoördinator), Joke Drijkoningen, Dirk Eggermont, Kees Galema (eindredacteur), Haas de Groot, Onno ter Haar, Mignon van Hasselt, Petra Hendrickx, Godelieve van Hugte, Barbara Klomp, Annemarie Nuwenhoud, Petra Poelmans, Eeke Riegen, Jan Van der Vloedt.

Vaste medewerkers:

Folkert Kuiken, Marit Trioen, Roeland Cortois

Vormgeving:

Leugenachtig Lekker: Liesbeth van der Weide

Correctie:

Bep de Bakker

Eindcontrole:

Haas de Groot

Uitgave & Abonneeadministratie:

Uitgeverij Boom

Bestuur:

Marli Tijssen, Nel de Jong (voorzitter), Rob Bouquet (secretaris/penningmeester) en Charlotte Heremans.

 

Financieel verslag 2019

In het boekjaar 2019 waren de uitgaven hoger dan de inkomsten. De personele en andere kosten stijgen sneller dan de inflatie waarop de bijdrage van Boom is gebaseerd. Begin 2019 werden nieuwe deposito’s geopend. De stichting ontvangt een bijdrage van de Taalunie om activiteiten in Vlaanderen te coördineren. Wel wordt van ons ook een bijdrage daarin verwacht. Vooralsnog lukt het niet om hiervoor iemand te vinden dus het geld blijft staan. De financiële situatie van stichting Les blijft gezond.

Bekijk het laatste nummer: LES nr. 214

Column

Ken jij het werkwoord abaditten?

Soms heb je van die lachwekkende misverstanden in de les. Zo begon ik de les van vanochtend een nieuw onderdeel met de vraag: 'Wie kent Abadit?' Welnu, tijdens de les hebben wij tien minuten lang intens geabadit, alvorens ik in de gaten kreeg dat al dat abaditten uiteindelijk niet nodig was geweest. De lachwekkende serie misverstanden verliep als volgt.

Lees verder
Op de hoogte blijven? Meld u hier aan voor de nieuwsbrief van Les.